|
Tavafın Mahiyeti ve Nevileri
13- Tavaf, lûgatta ziyaret etmek ve bir şeyin etrafında dolanmak
manasıdır. Tavaf edene Taif ve tavaf edilen yere de Metaf denir.
Din deyiminde tavaf, Kabe'nin etrafında yedi defa dönmekten ibarettir.
Şöyle ki:
Kabe'nin güney tarafındaki bir köşesine Rükn-ü Hacer ve diğer köşesinde
Rükn-ü Yemanî denir. Rükn-ü Hacer'de Hacer-i Esved denilen mübarek bir taş
vardır ki, tavafa buradan başlanır. Beyt-i Muazzama sola alınarak Kabe'nin
kapısına doğru gidilmek suretiyle Beyt'in çevresinde dolaşır. Böylece Hacer-i
Esved'den başlayarak yapılan bir dolaşım yine orada tamamlanmış olur. Buna
bir "şavt" denir. Aynı şekilde yedi defa yapılan şavt ile tavaf biter.
14- Tavaf, bir nevi namazdır. Allahü Teâlâ'ya heyecan ve muhabbetle
yapılan tazimin bir nişanesidir. Allah'ın Arş'ı etrafında dolaşan kutsal
meleklerin hallerine bir benzeyiş şeklidir.
Kâbe-i Muazzama, bu yaşanılan âlemde, göremediğimiz melekler alemindeki
İlâhî makamın bir görüntüsü yerindedir. Bu maddî Beyt'in çevresindeki beden
hareketleri, melekler âleminde Arş çevresinde yapılan ruhanî hareketlerin
birer işaretidir.
15- Gerek tavafa başlarken ve gerek tavaf esnasında Hacer-i Esved'in
önüne her geldikçe ona karşı durulur. Namaza durur gibi, eller kaldırılır,
tekbir ve tehlil getirilir. Mümkünse öpülür veya eller sürülür. Bu da mümkün
değilse, yalnız ona karşı eller yukarı kaldırılır, işaret yapılır ki, buna
İstilâm (Selâmlamak) denilmektedir.
Hacer-i Esved'e böyle el koymak, Yüce Allah'a ibadet ve itaat etmek
üzere söz vermenin ve bunda kararlı olmanın bir nişanı demektir.
16- Tavafın nevilerine gelince: Bunlar aşağıda yazıldığı şekilde beş
kısımdır:
1) Kudûm Tavafı: Taşradan Mekke-i Mükerreme'ye
varılınca ilk yapılan tavaftır. Bu tavaf, afaki (Mikat dışında gelenler)
için sünnettir. Buna Tavaf-i Lika da denir.
(İmam Malik'e göre bu tavaf vacibdir.)
2) Ziyaret Tavafı: Arafat'dan döndükten sonra yapılan
tavaftır. Buna "Tavaf-i İfaze" de denir. İşte haccın iki rüknünden biri bu
tavaftır ki, dört şavtı farzdır.
3) Sader Tavafı: Hac esnasında Mina'da taşlar
atıldıktan sonra, Mekke'ye inilince yapılan tavaftır. Buna "Veda Tavafı" da
denir. Bu tavaf, Mikat dışından gelenler (Afakî'ler) için vacibdir. Bununla
hac işleri (menasik) tamamlanmış olur. Hacılar bu tavafla Kabe'ye veda
ederek vatanlarına dönmeye başlarlar.
(Bu tavaf, Şafiîler'de vacib veya sünnettir.)
4) Nafile Tavaf: Mekke'de bulunan müslümanların Kabe
etrafında zaman zaman yaptıkları nafile tavaftır. Böyle bir tavaf, Mikat
dışından gelenler için, nafile namaz kılmaktan daha faziletlidir. Çünkü
onlar her zaman bu şerefi elde edemezler.
5) Umre Tavafı: Bunun dört şavtı Umre'nin rüknünden
olan tavaftır ve farzdır. Bunun yerine başka bir şey geçemez. Umre'de kudûm
tavafı ile Sader tavafı yoktur. Umre'ye İhramla başlanır, traş olmak veya
saç kısaltmakla Umreye son verilir.
17- Tavaf esnasında tekbir ve tehlil getirilir, salât ve selâm okunur.
Tavaf şavtları arka arkaya yapmak şart değildir. Bu tavaf henüz
tamamlanmadan namaz için veya abdesti tazelemek için bırakılsa, tavaf
bozulmaz. Geri kalan kısım sonra tamamlanabilir. Tavaf sırasında kadınların
erkeklerle aynı hizada bulunmaları tavafı bozmaz.
|